© Norbert van Onna
281

Lichttoren

Eindhoven
Opdrachtgever: 
De Nieuwe Combinatie (Stichting Trudo & Stam + de Koning Bouw en Vastgoed)
Projectarchitect: 
Jan Verrelst
Projectteam: 
Geert Driesen, bOb Van Reeth, Jan Verrelst, Bernard Bierten, Philip Mathieu, Marijn Wittevrongel.
i.s.m: 
Vrencken Hoen architecten
Periode: 
1999-2005 (ontwerp), 2005-2009 (uitvoering)
Functies: 
wonen, werken, hotel, commercieel, reconversie
Programma: 
Renovatie, herbestemming en nieuwbouw Lichttoren: 140 loftappartementen (19.600 m²), shortstay-hotel (5.100 m²), horeca en recreatie (3.600 m²), commercieel (2.300 m²), kantoren (3.800 m²) en 250 ondergrondse parkeerplaatsen.

De Lichttoren heeft een symboolwaarde voor Eindhoven. Daarom was het van belang het bouwwerk niet van identiteit te doen veranderen, maar deze functie juist te versterken en te verhogen. Het was zaak de juiste toon te treffen, zich te voegen naar zoals het altijd is geweest. Sober met respect, bijna als een hulde.
Het bestaande gebouw had door zijn kolomstructuur op een raster van 7,2 bij 7,2 meter, door zijn bouwdiepte van ongeveer 21,6 meter en zijn verdiepingshoogte van 4,5 meter een grote mate van flexibiliteit. De positie van de verticale ontsluitingen werkte echter remmend op deze flexibiliteit. Door wijziging en toevoeging van een nieuw stelsel van trappen en liften werden nieuwe mogelijkheden tot herbestemming gecreëerd. De monolithische betonstructuur (Hennebique-systeem) werd zichtbaar gemaakt en waar nodig hersteld. 
De witte betonnen gevels bepalen het gevelbeeld. De gesloten borstweringen op de gelijkvloerse verdiepingen zijn verlaagd of doorbroken voor nieuwe toegangen. Het gebouw wordt op deze manier toegankelijker en transparanter, zowel van binnen naar buiten als omgekeerd. De bestaande puien zijn vervangen door een nieuwe invulling, thermisch en waar nodig akoestisch isolerende beglazing, met een verdeling op basis van de oorspronkelijke ramen.  

Alle nieuwe toevoegingen - het volume aan de Mathildelaan, de nieuwe volumes aan de zijde van het Lichtplein en Emmasingel - zijn uitgevoerd met eenzelfde tektoniek, met eenzelfde gevelbehandeling. De reden van toevoeging of vervanging is weloverwogen; van het revitaliseren van blinde gevels (eindgevel grenzend aan het Lichtplein / de binnenhoek van deel EC), het verbeteren van de verticale circulatie tot het optimaliseren (uitbreiden) van het bouwvolume. Dit alles gaat samen met of resulteert in een hernieuwde stedelijke verankering van de Lichttoren in haar omgeving.
Enerzijds is gekozen voor glazen gevels. De gevelafwerking is in gehard glas op de betonstructuur bevestigd zonder kaders of stijlen. Anderzijds is gekozen voor gevels in metselwerk met diepe negge. De Oostfriese (D) Wittmunder handgesorteerde baksteen zorgt door allerlei variaties in structuur voor een niet-massief, glinsterend beeld. 

Gepositioneerd waar stedenbouwkundig verantwoord, is een nieuw gebouw op het terrein vóór de Lichttoren geplaatst. Dit bakstenen gebouw wordt in gebruik genomen als art- en woonhotel. Centraal tussen het hotel en de Lichttoren is er ruimte voor een foyer die de entree vormt voor alle activiteiten van het hotel. Deze foyer is opgebouwd als een lichte, transparante structuur van staal en glas. De ruimte tussen de gebouwen opent zich trapsgewijs naar boven toe om zoveel mogelijk daglicht te behouden. Gezien vanaf het 18 Septemberplein blijft de Lichttoren, ondanks het ervoor geplaatste gebouw, zichtbaar.
De ruimten in het hotel worden bepaald door een overspanning van 7,2 meter en verdiepingshoogte van circa 3,3 meter. De kamers van het hotel zijn geplaatst aan weerszijden van een atrium waarin de verticale en horizontale ontsluiting wordt voorzien. Het hotel is met eenzelfde tektoniek en materialisatie als de nieuwe toevoegingen aan de zijde van het Lichtplein en Emmasingel uitgevoerd.