© Luuk Kramer
272

Parkwijk Leidsche Rijn

Utrecht
Opdrachtgever: 
Portaal Ontwikkeling, CORIO bv, William Properties, Projectbureau Leidsche Rijn
Projectarchitect: 
bOb Van Reeth
Projectteam: 
bOb Van Reeth, Christine de Ruijter.
Periode: 
1998-1999 (ontwerp), 2003-2005 (uitvoering)
Functies: 
wonen, werken, commercieel, zorg, onderwijs
Programma: 
Stedenbouwkundig en architectonisch ontwerp van 150 appartementen, 5.000 m² commerciële ruimtes, 1.500 m² gezondheidscentrum, basisschool, 2.500 m² wijkcentrum en 10.000 m² kantooroppervlakte.

Architectuur is het zoeken naar en het maken van een betekenisvolle omgeving. Het gaat erom, op de vraag naar een oplossing voor een ruimtelijk probleem, door onderzoek, een houding met betrekking tot die vraag te ontwikkelen, waardoor er voldoende architecturale energie vrijkomt om creatief en conceptueel te kunnen werken.

Wat is stedelijkheid? Wat zijn stedelijke processen? Wat maakt van Leidsche Rijn een stuk Utrecht?

Wij moeten uitzoeken wat het draagvlak is, wat de aanzet is voor een concept. Of de omgeving in haar morfologie, in haar structuur, in haar geschiedenis en alledaags gebruik, aanleidingen aanreikt voor creatieve stedenbouwkundige en architecturale concepten, met andere woorden: díe condities voor een stedelijk concept, een concept dat als het ware natuurlijk kan aansluiten bij de vele aspecten van gelijktijdigheid = de stad.

Een stedelijk project is niet de stad imiterend, maar een ontwerp 'over' de stad. Het is voor het projectteam evident dat te nemen opties geen referenties zoeken in de uiterlijke verschijningsvorm, maar in de kern van het verschijnsel, niet in het beeld van het bestaande, wél in het karakter ervan. Een project dat de aspiraties van de huidige tijd uitdrukt.

Door de keuze van het terrein, de ligging ervan, is de bouwheer de eerste betekenisgever van de plek, in het proces van het tot stand komen van een bouwwerk. De bouwheer realiseert daardoor zijn visie (geheel of gedeeltelijk) met betrekking tot 'aanwezigheid', 'bereikbaarheid' en legt daarmee de voorwaarden bij het projectteam met betrekking tot de kwaliteiten die in zijn visie met het project moeten gerealiseerd worden.

De gebruikswaarde: functionaliteit

Gebouwen zijn samengesteld uit gediende en dienende ruimten. De hiërarchie tussen deze ruimten is belangrijk. Het Voorzieningencentrum verenigt een aantal functies met elk hun soortelijk gewicht. Het geheel, ‘Parkwijk’, moet meer zijn dan de som der delen. Wat de technische uitrusting betreft, geldt dezelfde visie als voor de structurele en voor de architecturale elementen: eenvoud en economie. 'Less is more' geldt op alle vlakken en is de discipline die het team doet samenwerken. 'Een project waarvan je merkt dat er zeker zoveel zorg werd besteed aan wat er kon worden weggelaten als aan wat er werd gerealiseerd.'

Belevingswaarde (vormkwaliteit)

Het principe van dienende/gediende ruimte zorgt voor een heldere lay-out en overzichtelijkheid. De eenvoud, repetitie van zowel materialen, detaillering van, en de elementen zelf zijn erop gericht stille, sterke vormen te realiseren. (Tessenow: “Quiet forms allways have something urban and communal.”) Het stedelijke verwacht dat wij het persoonlijke onderdrukken om het gemeenschappelijke des te meer uit te drukken. Door heldere, vanzelfsprekende behandeling van de publieke ruimte in en door de gebouwen willen wij dat bereiken. Er dient gezorgd voor een ruimtelijke geanimeerdheid, welke de reflectie is van een dynamisch voorzieningencentrum als oriëntatiepunt in een nieuw stuk stad, een nieuw stuk Utrecht. Het ontbreken van elke toegevoegde decoratie, de eenvoud in ruimtelijke opbouw, in materiaal- en kleurkeuze, zal er de meest kenmerkende karakteristiek zijn.

Het bieden van bescherming en veiligheid is een aandachtspunt bij elke opdracht. Door toename van criminaliteit is het algemene gevoel van veiligheid onder druk komen te staan. Bij de conceptie van een gebouw is de zorg hiervoor van bij situering, inplanting, inrichting openbaar gebied, detaillering ervan, functionele lay-out tot het beheer, noodzakelijk.

De toekomstwaarde

Reeds twintig jaar beweren wij dat architectuur het maken is van intelligente ruïnes. Hiermee bedoelen wij dat wij geen versteende eisenprogramma’s mogen bouwen. Bouwen is vestigend en in duurzame materialen. Gebruiken veranderen voortdurend. Bouwen is ruimte geschikt maken voor (veelsoortige) gebruiken, architectuur is niet het gebruik zelf. Aanpasbaar bouwen: staat voor het realiseren van ruimte die van meet af aan voor iedereen bruikbaar is en daarenboven op eenvoudige en daardoor goedkope wijze kan aangepast worden indien daar om één of andere reden behoefte toe ontstaat. 'De eerste vereiste voor aangepast bouwen is: aangepast denken.'