© Niels Donckers
363

Tuinen van Noord

Zaandam
Opdrachtgever: 
De Wilgen Vastgoed BV, re-z ontwikkeling en Zaan Kristal BV
Projectarchitect: 
Jan Verrelst
Projectteam: 
Jan Verrelst, Liesbeth Vanderstraeten.
i.s.m: 
Saarberg, Van der Scheer & Partners, Haarlem
Periode: 
2001-2006 (ontwerp), 2007-2009 (uitvoering)
Functies: 
wonen, zorg
Programma: 
202 woningen en parkeervoorzieningen.

Het ontwerp voor dit uit vier delen bestaande appartementencomplex aan de Tjalkstraat te Zaandam tracht een antwoord te bieden op de stedenbouwkundige situatie van de bouwlocatie, gelegen tussen de woningen aan de Hoogaarslaan en het appartementencomplex/autosnelweg aan De Weer en Koningin Julianaweg. Alle bouwdelen worden maat gegeven volgens een structuur - raster met een stramienmaat van 7.20 meter. Binnen deze maat is het mogelijk een flexibel plan op te zetten waarin meerdere bestemmingen toegankelijk zijn en in de tijd aanpasbaar kunnen ondergebracht worden. Onder de verhoogde binnenpleinen is op maaiveldniveau het parkeren voor bewoners georganiseerd. Rondom de gebouwen (vooral aan de noordzijde) bevindt zich in daarvoor voorziene 'groene kamers' het bezoekersparkeren.
De rand van de parkeergarage is zoveel mogelijk afgewerkt met een ondiepe strook van woningen, zodat de parkeergarage vanuit de omgeving niet zichtbaar is en de onderste laag van het gebouw dezelfde 'levendigheid' heeft als de verdiepingen. Op de verdiepingen zijn uitsluitend woningen gelegen. Het geheel telt 202 woningen en een parkeergarage voor 154 parkeerplaatsen voor bewoners. 

De stedenbouwkundige opzet van het woningcomplex betreft een constellatie van een aantal bouwvolumes rond verhoogde, semipublieke of publiek toegankelijke binnenpleinen die met elkaar in verbinding staan. De verschillende binnenpleinen zijn vanaf het maaiveld -in hoofdzaak- bereikbaar via een aantal grote trappen die de volumes doorsnijden.  
Door de gebouwen los te houden van de terreingrenzen en het aanwezige groen aan de randen te versterken: door de gebouwen met een identieke materialisatie, tektoniek en verhoudingen uit te voeren, verschijnen ze als monoliet in het groen. De afwezigheid, stilte van het project is terug te vinden in de eenheid, de samenhang.

De hoogte van de volumes wordt enerzijds bepaald door de aanwezigheid van de autosnelweg en woontoren ten NO en anderzijds door de aanwezigheid van woningen en verpleegtehuis ten ZW. De volumes van 5 en 6 bouwlagen vormen aan de noordoostzijde een akoestisch scherm ten opzichte van de autosnelweg voor de nieuwe bebouwing en de bestaande woonwijk (Hoogaarsveld). De volumes van 3 en 4 bouwlagen aan de zuidwestzijde zorgen voor een goede ruimtelijke overgang en relatie met de kleinschalige omgeving aan de Hoogaarslaan.

Architecturaal is de betrachting de gebouwen uit te werken in een zuivere en eenvoudige taal, in een duurzame en blijvende vormgeving.  De structurele ordening van de plek, de hiërarchie tussen de delen dient zich te vertalen in de materiële uitwerking van elk onderdeel. Elk materiaal met een eigen tactiele kwaliteit, eerlijk en direct, dient gedacht vanuit de inherente eigenschappen van de hedendaagse grondstoffen, constructie en bouwmethodes.

De omarmde binnenpleinen zijn omringd door strakke, wit gepleisterde gevels. Deze semiopenbare pleinen, waaraan de voordeuren gelegen zijn, krijgen zo een stedelijk karakter en worden door de reflectie heel licht. Diagonaal (tussen de grote toegangstrappen) krijg je op die manier een gedifferentieerd zicht door de witte omarmde pleinen en de oranje pleinen met kopgevels. Tevens zijn deze pleinen met verschillende materialen afgewerkt: water, dolomiet (petanque), gras, betontegels (schaakbord) en witte keien met buxushagen (doolhof).